Kwallenbeet behandelen: EHBO-stappen en wat je absoluut níét moet doen

Een kwallensteek op het strand is vervelend en kan flink prikken of branden. Gelukkig zijn de meeste kwallen in de Noordzee niet gevaarlijk. Met de juiste eerste hulp verzacht je de pijn snel.

Hieronder vind je het stappenplan van StrandAlert bij een kwallenbeet, plus de hardnekkige bakerpraatjes die je juist moet vermijden.

Eerste hulp bij een kwallenbeet: het stappenplan

Als een kwal je prikt, schieten minuscuul kleine netelcellen gif in de huid. Volg deze stappen om het gif zo snel mogelijk te neutraliseren:

• Stap 1. Spoel af met zout zeewater (niet met kraanwater): Gebruik uitsluitend zout zeewater om eventuele achtergebleven netelcellen af te spoelen. Zoet kraanwater zorgt er namelijk voor dat ongeopende netelcellen alsnog knappen en meer gif afgeven.
• Stap 2. Verwijder zichtbare tentakels voorzichtig: Zitten er nog restanten van tentakels op de huid? Schraap ze voorzichtig weg met de zijkant van een bankpasje of een pincet. Wrijf nooit met je blote handen of een handdoek.
• Stap 3. Warm water verzacht de pijn (40-45 °C): Dompel de plek 20 tot 30 minuten onder in heet kraanwater (zo warm als verdraagbaar is, circa 40 tot 45 °C) of neem een warme douche. De warmte breekt de eiwitten in het kwallegif af, waardoor de pijn snel afneemt.
• Stap 4. Koel eventueel na tegen de zwelling: Als de ergste pijn voorbij is, kun je een koud kompres of een ijskoeling (in een doek gewikkeld) op de plek houden om de zwelling te verminderen.

Wat moet je absoluut NÍÉT doen?

Er doen veel verhalen de ronde over EHBO bij kwallen. Sommige daarvan maken de pijn juist erger:

• Plassen over de plek (Urine): Dit is een hardnekkig fabeltje. Urine kan door de wisselende zuurgraad ongewenste reacties bij netelcellen uitlokken.
• Schuren met zand: Schuren met droog zand of een handdoek wrijft de netelcellen dieper de huid in.
• Zoet koud water gebruiken: Kraanwater of ijsblokjes direct op de verse steek activeren achtergebleven netelcellen.
• Azijn gebruiken op Noordzeekwallen: Azijn helpt bij tropische kwallen (zoals het Portugese oorlogsschip), maar activeert bij de meeste Noordzeekwallen juist de netelcellen.

Wanneer moet je naar de dokter of reddingsbrigade?

Bezoek de post van de Reddingsbrigade op het strand of raadpleeg een arts in de volgende situaties:

• Bij steken in het gezicht, de ogen, mond of hals.
• Bij jonge kinderen of ouderen met een grote aangedane plek.
• Als er verschijnselen optreden van een allergische reactie: kortademigheid, duizeligheid, misselijkheid of zwelling buiten de steekplek.

Kwallen vermijden op het strand

Kwallen drijven met het oppervlaktewater mee. Bij aanlandige wind en warm zeewater is de kans op kwallen aan de kust aanzienlijk groter. Check voor je het water in gaat de berekende verwachting en live bezoekersmeldingen via KwallenAlert.